ابو القاسم سلطانى
69
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
Code - 154 تيلك يا ادونيس تابستانه Adonis aestivalis L گياهى است از تيره آلاله به ارتفاع 10 - 40 سانتيمتر ، داراى ريشه باريك ، سياه و دراز با گلهاى درشت درخشان زرد طلائى يا قرمز خونى كه در ماههاى ارديبهشت تا مرداد ظاهر مىشوند كليه قسمتهاى گياه داراى اثر درمانى مىباشند گياه حاوى Cardinolide glycoside adonidin , Adonitoxin مىباشد كه اثر درمانى آن 200 مرتبه كمتر از آدونيدين است . همچنين خاكستر گياه حاوى اكسيد منگنز و مقدار كم ليتيوم است . گياه به عنوان مقوى و محرك قلب و مدر در ليبى مصرف مىشود ، اثر آن بر روى ماهيچههاى قلب كمتر از ديژيتالين است . گياه براى اسب بسيار سمى است . گياه در كرج ، ورامين ، گيلان ، خرمآباد ، بروجرد ، اصفهان ، شيراز و بلوچستان مىرويد . اسامى محلى آن عبارتند از گل خروسك ، جين لاله ، ريش قاضى ، ستاره قرمز ، كاسه شكنك ، خروس گوژى و قوش لاله . و به عربى ادونس استفالس و در ليبى لبينه ناميده مىشود . Code - 156 ناب الجمل Adonis autumnalis L گياهى است كوچك با ارتفاعى متوسط و برگهايى كه با ظرافت بىنظيرى به تكههاى بيشمارى تقسيم شدهاند . گلبرگها برنگ قرمز آتشين و محل اتصال گل به گياه تيرهرنگ است . اين گياه نيز مانند تيلك محرك و مقوى قلب مىباشد . مواد موثره گياه ادونين Adonine ، آدونيدين Adonidine ، كولين Choline ، آدونيتوكسين Adonitoxine و سيمارين Cimarine مىباشد . گياه سمى است هضم معدى را دچار مشكل مىسازد . مصرف گياه حتما بايد با نظر پزشك معالج باشد . Code - 158 گل چشم دردو Adonis flammea L گياهى است يك ساله با گلهاى قرمز آتشى كه در تابستان ظاهر مىشود . محل رويش آن در ايران در شيراز ، كرج ، اراك ، اذربايجان ، و موارد مصرف آن مانند Adonis vernalis L مىباشد منتهى اثر آن ضعيفتر است . Code - 159 دم النعمان Adonis microcarpa DC گياهى است كه آن را در اردبيل بچه گلى مىنامند . در ايران در آذربايجان ، اراك ، كرج ، شهرستانك ، همدان و شيراز مىرويد . اثرات درمانى آن مانند تيلك منتهى ضعيفتر است . سابقا از آن به عنوان مدر استفاده مىشده است .